۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ - در یک مطالعه مقدماتی که اخیراً در مجله Obesity Science& Practice منتشر شده است، محققان بررسی کردند که آیا وعده‌های غذایی با طراحی پزشکی (MTMs) یا یک اپلیکیشن سلامت دیجیتال می‌توانند سرعت بازگشت وزن اولیه را پس از قطع مصرف آگونیست‌های گیرنده پپتید ۱ شبه ‌گلوکاگون (GLP-1RAs) کاهش دهند یا خیر.

حدود سه‌چهارم بزرگسالان در ایالات متحده دارای اضافه وزن یا چاقی هستند و بیش از نیمی از آن‌ها هر سال برای کاهش وزن تلاش می‌کنند. داروهای GLP-1RA که در اصل برای درمان دیابت نوع ۲ (T2D) تایید شده بودند، اکنون برای مدیریت چاقی نیز مورد تایید قرار گرفته‌اند. مطالعات نشان می‌دهند که پس از قطع ناگهانی این داروها، بازگشت وزن طی سه تا چهار ماه رخ می‌دهد و اکثر بیماران تا یک سال، حداقل ۵۰٪ از وزن از دست رفته خود را دوباره به دست می‌آورند.

داروهای  GLP-1RAبرای مدیریت طولانی‌مدت وزن موثر هستند، اما بسیاری از بیماران به دلیل هزینه، محدودیت‌های پوشش بیمه‌ای، عوارض جانبی و ترجیحات شخصی، درمان را قطع می‌کنند. این چالش‌ها بررسی مداخلاتی مانند برنامه‌های رفتاری سبک زندگی و جایگزین‌های غذایی را برای حفظ کاهش وزن پس از درمان با  GLP-1RAضروری می‌سازد.

دربارۀ این مطالعه

در مطالعۀ حاضر، محققان میزان پایبندی به دو استراتژی مدیریت وزن و میزان رضایت از آن‌ها را پس از قطع درمان با  GLP-1RAمقایسه کردند. این موارد پیامدهای اصلی بودند و تغییر وزن به عنوان یک پیامد اکتشافی در نظر گرفته شد. این کارآزمایی کنترل‌شده تصادفی و مقدماتی، به‌صورت از راه دور بین مارس ۲۰۲۴ تا اوت ۲۰۲۵ انجام شد. فراخوان شرکت‌کنندگان از طریق کلینیک‌های چاقی در تگزاس و پلتفرم  StudyFinderصورت گرفت. شرکت‌کنندگان واجد شرایط، بزرگسالان بالای ۱۸ سال بودند که بیش از ۱۰٪ از وزن بدن خود را در طول درمان با GLP-1RA کاهش داده و کمتر از ۳۰ روز از قطع درمان گذشته بود.

افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد یا بیماری‌های روانی عمده که می‌توانست مانع مشارکت شود، یا افرادی با محدودیت‌های رژیمی یا شرایط پزشکی که مانع از خوردن وعده‌های مطالعه یا کاهش وزن می‌شد، از مطالعه حذف شدند. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی در یکی از سه گروه قرار گرفتند: دریافت MTMها (وعده‌های غذایی با طراحی پزشکی) به مدت چهار ماه، اشتراک یک اپلیکیشن سلامت دیجیتال، یا مراقبت‌های معمول. مراقبت‌های معمول بر اساس تشخیص ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی و بدون مداخله خاص پژوهشی بود. شرکت‌کنندگان در گروه وعده‌های غذایی، هفته‌ای ۱۰ وعده غذایی سلامت‌محور دریافت می‌کردند که به منزل آن‌ها ارسال می‌شد.

تمام وعده‌های  MTMنسبت به وعده‌های آماده معمولی، دارای سدیم و چربی اشباع کمتر، کالری کمتر و مقدار قند برابر یا کمتر بودند. گروه اپلیکیشن، برنامه Noom را دریافت کردند (یک اپلیکیشن دیجیتال که استراتژی‌های رفتاری برای کاهش و حفظ وزن ارائه می‌دهد) و آموزش دیدند که حداقل ۱۵ دقیقه در روز از آن استفاده کنند. وعده‌های غذایی، ارسال و اشتراک اپلیکیشن‌ها به‌صورت رایگان ارائه شد.

وزن در شروع تحقیق(خط پایه) و در طول چهار ماه پیگیری با استفاده از ترازوی بلوتوثی خانگی اندازه‌گیری شد و انجام وزن‌کشی ماهانه درخواست گردید. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های خط پایه و پایان مطالعه را تکمیل کردند که شامل اطلاعات دموگرافیک و پاسخ‌های مربوط به پرسشنامۀ Mini-Eat بود. پرسشنامۀ Mini- Eatیک پرسشنامه رژیم غذایی نُه آیتمی برای ارزیابی کیفیت کلی رژیم غذایی است که کیفیت درک‌شده رژیم (PDQ) و کیفیت درک‌شده سلامت (PHQ) را می‌سنجد. همچنین گروه‌های مداخله، میانگین دفعات هفتگی مصرف غذا یا استفاده از اپلیکیشن را گزارش کردند.

محققان میزان پایبندی را با استفاده از یک پرسشنامه معتبر و میزان رضایت را با استفاده از پرسشنامه رضایت از درمان (شامل رضایت کلی، راحتی و اثربخشی) اندازه‌گیری کردند. در نهایت، نمرات پرسشنامه بین گروه‌ها مقایسه و تغییرات وزن بدن در طول زمان مدل‌سازی شد.

یافته‌ها

در مجموع ۳۹ شرکت‌کننده وارد مطالعه شدند: ۱۳ نفر در گروه MTM، ۱۲ نفر در گروه اپلیکیشن و ۱۴ نفر در گروه مراقبت‌های معمول. میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۴۹.۹ سال، میانگین  BMIآن‌ها ۳۱.۴ و میانگین کاهش وزن آن‌ها در طول درمان با  GLP-1RAبرابر با ۱۸.۱٪ بود. اکثر شرکت‌کنندگان زن (۸۲٪)، سفیدپوست (۵۸٪) و دارای تحصیلات دانشگاهی یا بالاتر (۶۹٪) بودند.

تفاوت معناداری در میزان پایبندی و رضایت بین گروه‌های مداخله و کنترل مشاهده نشد. هیچ عارضه جانبی گزارش نگردید. شرکت‌کنندگان گروه غذا، به‌طور میانگین ۸ وعده در هفته مصرف کردند و گروه اپلیکیشن ۲.۸ روز در هفته از برنامه استفاده نمودند. طی چهار ماه، مدل‌های آماری نشان داد که گروه کنترل حدود ۱۱٪ وزن خود را بازیافته‌اند، در حالی که در گروه‌های مداخله، میزان بازگشت وزن حدود ۳.۶٪ بود.

میزان کاهش وزن ناشی از دارو در گروه‌ها متفاوت بود (کنترل: ۲۱٪، اپلیکیشن: ۱۸٪، غذا: ۱۶٪)، اما تفاوت در میزان بازگشت وزن پس از تعدیل متغیرهای اولیه، همچنان معنادار باقی ماند. کیفیت رژیم غذایی و نمرات سلامت درک‌شده نیز تفاوت معناداری بین گروه‌ها نشان نداد.

نتیجه‌گیری

در این کارآزمایی مقدماتی، هر دو مداخله‌ی وعده‌های غذایی (MTM) و اپلیکیشن سلامت دیجیتال، در مقایسه با مراقبت‌های معمول، با بازگشت وزن کُندتری پس از قطع درمان با  GLP-1RAهمراه بودند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که حمایت‌های ساختارمند بلافاصله پس از قطع دارو ممکن است بازگشت وزن اولیه را کاهش دهد، هرچند هر دو گروه مداخله همچنان دچار افزایش وزن شدند. برای تأیید این نتایج و تعیین اثربخشی دقیق، انجام کارآزمایی‌های بزرگ‌تر، متنوع‌تر و با دوره پیگیری طولانی‌تر ضروری است.

محدودیت‌ها: کوچک بودن نمونه، دوره پیگیری کوتاه، متغیر بودن مراقبت‌های معمول، داده‌های مفقود در وزن‌کشی و خوداظهاری در میزان پایبندی از جمله محدودیت‌های این مطالعه است. بنابراین، این پژوهش نمی‌تواند ثابت کند که آیا این رویکردها مزایای ماندگاری برای حفظ وزن یا بهبود سلامت قلبی-متابولیک دارند یا خیر.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20261011/Stopping-GLP-1-drugs-often-brings-weight-back-A-small-trial-suggests-ways-to-slow-it.aspx